Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle tadıma yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Bu aşamada no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren koku ne kadar net ise aroma gücü o kadar yüksek sayılır hem de bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha güvenilir bir temele dayandırır. Notu o anda yazmak iyi olur, zira hafıza kısa sürede kaybolur. Aynı çubuğu iki kez denemek yanılmayı azaltır zira kalabalık ortamlarda hafif notalar kolayca gözden kaybolur. Aroma gücü kendi başına kalite göstergesi değildir; yalnızca gücü gösterir. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek hem de ölçütleri baştan belirlemek en doğru yol sayılır. Kriter belli olunca her çubuk aynı terazide değerlendirilir ve notlar birbiriyle destekler. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa dikkat güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir sigarillonun aroması baştan sona değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde ölçmek yanıltıcıdır ayrıca erken davranıp hüküm vermek sık görülen bir yanlıştır. Başlangıç bölümde tat genellikle yumuşak ve net gelir elbette bu sıralama her üründe aynen tekrar etmeyebilir. Tüplü kısa puro kutusu benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü asıl tat çoğu zaman burada saklıdır. Orta bölümde yoğunluk sıklıkla zirveye yaklaşır ve notalar belirginleşir ve genellikle başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik kalır. Kısa kalın çaplı vitola gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş görülür nitekim bu yüzden sakin ilerlemek ödüllendirir. Son bölümde ısı yükseldiğinden acımsı notalar öne çıkabilir nitekim ısınan tütün asıl tadını yalnızca ortalarda gösterir. Her evre için ayrı bir not vermek daha adil sonuç sağlar. Evrelerin sınırı çoğu zaman net değildir, o nedenle kabaca üç parçaya bölmek işinizi görür. Geçişleri fark etmek için nefes sıklığını sabit tutmak gerekir. Art arda nefes almak ısıyı artırır hem de aromayı çarpıtır.
Tadım notlarında basit puan ölçeği kurmak
Yoğunluğu puanlamak öznel izlenimi daha net hâle getirir her zaman sabit aydınlatma ile sakin bir köşe tercih edilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu tadımcı için işe yarar bu durum tadım notlarını insandan insana daha tutarlı kılar. Bir belli belirsiz aromayı, beş ise damakta baskın duran yoğun notayı gösterir bu sayede odak dağılmaz ve not kalitesi artar. Petit julietas neye benzer gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük puanlarda yer alır hem de sonradan okunduğunda neyi düşündüğünüz kolayca hatırlanır. Romeo julieta petit julietas kutusu benzeri aynı boydaki bir kutu de tatlı tonları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan alabilir. Notu yazmadan önce en az üç nefes almak şarttır diğer taraftan ondalık notlar vermek fazladan bir yük getirir. Skalayı her tadımda aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın ortası en çok kullanılan değerdir, çünkü ılımlı aromalar çoğunluğu kapsar. Uç noktalardaki puanlar gerçekten belirgin durumlarda verilmelidir. Böylece not defteri ayırt edici olur.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, yanışın sıcaklığını ve aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu nedenle yanış hattının düzgün ilerlemesini de gözlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk daha çabuk ısınır, bu yüzden keskin notalar erken belirir nitekim ince çubuklarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde çabuktur. Petit royales gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen gözlemlersiniz ısınma temposu de tadı hemen değiştiren bir etkendir. Kalın gövdelerde duman daha serin akar ama aromalar daha geç belirir ve bu hız aromanın okunma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı güzel gösterir kül oluşumu dengesizse yorum bölümüne yazılmalıdır. Yavaş yanış aromayı daha ayrıntılı yapar ama gücünü düşürmez tersine kalın çubukta ısı daha geniş bir alana yayılır. Bu yüzden kalınlığı not defterine yazmak gerekir. Değişik kalınlıklarda iki çubuğu aynı günde denerken ilk olarak dar çaplıyı ardından geniş çaplıyı seçmek iyi olur. Böylece güçlü aroma hafif olanın tadını gölgelemez. İkisi arasındaki ara süresi yaklaşık otuz dakika olmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki kanaldan gelir: damaktaki his ve burun boşluğunun yakaladığı aroma hâlbuki bu iki kanal karşılıklı tamamlar ama aynı şey değildir. Yoğunluğu doğru ölçmek için ikisini ayrı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım ilk bakışta küçük görünse de sonuçları epey değiştirir. Dumanı dudaktan bırakırken burun yoluyla hafifçe çıkarmak burun geçişi denemesidir mesela hafif bir nefes kokuyu daha zengin açar. Short churchills tadım notları gibi kremsi bir robusto bu denemede koku katmanını net gösterir ayrıca burun tıkalıyken denenen değerlendirmeler sağlam sayılmaz. Short sports tadım notları benzeri ince bir çubuk ise fındıksı notayı daha kısa bırakır sert bir nefes de narin tonları siler. Yoğunluk damakta zayıf ama koku tarafında belirgin olabilir aynı şekilde çok sıcak bir öğünden hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu karşılaştırmak öğretici olur; Bu iki notu ayırmak yanılgıyı giderir. Yeni başlayan tadımcılar için önce koku yoluyla algılanan notalara bakmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça damak kısmı da detay göstermeye başlar. Değişik kokuları isimlendirmeyi denemek algıyı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız yorulduğunda aroma gücü gerçekte olduğundan zayıf hissedilir üstelik yemek arasında deneme yapıyorsanız bu önlem iyice değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında bir yudum su içmek yararlı olur bu basit önlem yoğunluğun olduğu gibi okunmasını sağlar. Wide churchills aroma profili benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda daha uygundur çünkü doymuş bir damak en belirgin aromayı bile soluk gösterir. Sade kahve kakao tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları bastırır üstelik buzlu sıvılar dili duyarsızlaştırır ve tat hissini azaltır. Puritos serisi nasıl içilir gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası suyla daha net anlaşılır bu yüzden hazırlık adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek karşılaştırmayı korur nitekim tatlı sıvıdan hemen sonra keskin notalar olduğundan güçlü hissedilir. Doyduktan hemen sonra değerlendirme denemek doğru olmaz. Su ve kahve dışında sade çay de düşünülebilir; önemli olan seçimin sade kalmasıdır. Ağız tazelendikten ardından iki üç dakika ara vermek iyi sonuç verir. Hızlıca girişilen değerlendirme çoğunlukla eksik kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk formatında yanış hızlı olduğundan yoğunluk dalgalanması daha az bir alanda yaşanır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde hızla silinebilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile bitiş arasındaki farkı görmek özen ister bu sebeple küçük bir çubuk büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı izlenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır ve aroma gücünü gözlemeyi kolaylaştırır zira her nefesin ağırlığı daha büyüktür. Teneke kutulu mini sigarillo gibi mini ölçü ise kakao notasını çabucak ortaya koyup biter zira değişim dakikalar değil saniyeler içinde gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki çubuk tadmak tek denemeden daha sağlam izlenim sunar bu nedenle sakin ve dengeli nefes önerilir. Teneke kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu belirler dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil de bitişten hemen sonra denemek kolaylık sağlar. Bunu ayrı yazmak yararlıdır. Boy küçüldükçe aroma ayrıntısı daralır, ama yoğunluk hissi aynı kalabilir. Bu nedenle küçük çubuk notlarını büyük boy kayıtlarıyla doğrudan kıyaslamamak gerekir. Ayrı bir sayfa açmak yararlıdır.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir deneme yoğunluk konusunda kesin bir fikir vermez demek ki her tadım bir öncekinin üstüne eklenir. Ruh hali, oda kokusu ile zaman algıyı değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden ardından gözle görülür fayda verir. Dolayısıyla basit bir tadım defteri açmak fayda sağlar yoksa aynı notalar defalarca yeniden öğrenilir. Tadımda 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde kakao tonu aynı kalıyor mu görülür ayrıca aynı çubuğa geri dönüp göz atmak ilerlemeyi görmenizi mümkün kılar. Kalın gövdeli beşli kutu benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar oynadığını gösterir bu da boşa emeğe yol açar. Tarih, çubuk adı ve puan deftere yazılmalı nitekim en eski kayıtlar ileride açıldığında ilginç sapmalar gösterir. Notlar birbirinden iki basamaktan fazla sapma varsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçütünüz netleşir. Defterde öz cümleler ayrıntılı anlatımlardan daha işlevseldir. Örneğin orta bölüm güçlü sedir kokusu şeklinde bir not tatmin edici sayılır. İleride okunduğunda anlaşılır olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, dumanın ağızdaki ağırlığını tarif eder; yoğunluk de notaların şiddetidir zira bu iki ölçüt aynı yönde ilerleme göstermek zorunda olmaz. Bu iki kavram çoğu zaman birbirinin yerine anılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir yorum doğurur. Küçük boy yumuşak puro benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir notasını net verebilir örneğin ağır bir içim sönük bir tatla birleşebilir. La cabaña neye benzer benzeri dengeli bir kutu ise orta gövdeyle badem notasını yüksek taşır kaldı ki dolgun bir içim aromasız de olabilir. Demek ki hafif içimli bir puro yüksek lezzet sunabilir aksi hâl de mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not yazmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak önerilir. Gövdeye bakarak yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki ürün arasında yoğunluk ayrımı aramak ince bir iştir. Bu yeteneğin ilerlemesi zaman ve düzenli not tutmayı gerektirir. Sonuçta en güvenilir kriter kendi tercihiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, aroma algısını en az tütün kadar şekillendirir yani en iyi tadım şartları değiştirmemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda çubuk çabuk yanar böylece keskin notalar abartılır bu nedenle oda şartlarını de kayda eklemek yararlıdır. Aşırı nemli ortamda ise duman tıkanır ve lezzet silikleşir ısı ise tütünün ısınma hassasiyetini etkileyen başka bir değişkendir. La prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu nemi hesaba katmak gerekir yoksa iki ayrı günde ortaya çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. Magnífico onlu kutu nasıl içilir benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa fark daha doğru okunur tadım günü seçerken bu etkeni unutmayın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları azaltır, parfüm de algıyı bozar oysa gerçek neden çoğu zaman ortamdaki nem veya esinti çıkar. Tadımı hep aynı odada tekrarlamak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir odada duman birikirse sonraki denemenin aroması hatalı okunabilir. Pencere aralığı sağlamak genellikle işe yarar. Hava akımı fazla sertse kül düzeni şaşar.